personality building, tower cranes constructing 3d word

Weerstand en persoonlijkheid

Hoe zit de mens geestelijk in elkaar? Het werkt op zich heel simpel. Alles gebeurt automatisch en daarbovenop komen er gedachten langs die deze gebeurtenissen labelen, beoordelen, goed- of afkeuren en analyseren, etc. Dit is echter niet wat we denken hoe dat het allemaal werkt. Over het algemeen geloven we dat wijzelf aan het roer staan van ons leven en toch in ieder geval deels controle hebben over wat we denken, doen en voelen en zelf kiezen wat we er vervolgens mee of aan doen.

Deze illusie van controle hoeft op zich geen probleem te vormen. Meestal wordt het pas een probleem zodra de gewenste en zich aandienende realiteit te ver uiteen gaan lopen en het voor een langere periode niet lukt ze weer op één lijn te krijgen. Want als jouw realiteit tevens de min of meer gewenste realiteit is, dan voel je vredig en fijn, zelfs als heftige gevoelens langskomen. Zo kan boosheid bijvoorbeeld de ene keer wel gewenst zijn (je boosheid is dan terecht) en dan heb je er geen probleem mee. Een andere keer heb je geen zin in boosheid voelen en dan heb je er wel een probleem mee.

Zodra je een probleem ervaart tussen hoe het is en wat jij wilt, dan ontstaat er weerstand. Weerstand is een echte gevoelde spanning in je lichaam. Je wilt die weerstand waarschijnlijk liever niet, dus er komen dan meteen oplossingen vanuit je psyche. Projectie is de meest voor de hand liggende oplossing. Je geeft de ander de schuld en gaat mogelijk in de aanval of je trekt je terug. In de aanval gaan levert nog het beste resultaat aangezien je je spanning kwijt kan. Dat lucht op. Als je je terugtrekt blijf je zitten met het gevoel en ga je waarschijnlijk op zoek naar afleiding.

Het kan natuurlijk ook zo zijn dat je je direct slachtoffer voelt, het gevoel negeert (er boven staat) of gaat huilen. Of je gaat de situatie analyseren. Als je het gebeurde nog eens doorloopt kan het zijn dat er een nieuwe beoordeling ontstaat. Met wat meer helderheid kun je er naar kijken en mogelijk volgt er een conclusie dat de ander gelijk had, dat het niet de moeite waard is om je er druk over te maken, dat je je dit niet nog eens laat gebeuren, dat de ander het niet zo bedoelde of je komt met een nieuwe zienswijze of mogelijk nog een hele andere oplossing.

 

Bedreiging van zelfbeeld

Het is maar net wat het beste werkt voor jou. De meeste mensen hebben wel een voorkeur voor het omgaan met weerstand. Maar zelden wordt weerstand gezien voor wat het werkelijk is; een bedreiging van het zelfbeeld. En op een nog dieper niveau is het een confrontatie met wie je diep van binnen denkt te zijn. De aanwezigheid van weerstand onthult dus wat je absoluut niet wilt weten van jezelf. De aanwezigheid van dit negatieve geloof is diep weggestopt en je doet er bijna alles voor om het tegenovergestelde te zijn. Geheel onbewust speelt zich dit af.

Als je bij iemand weerstand oproept bedreig je het zelfbeeld van deze persoon en raak je dit negatieve geloof aan. Daarom kan zelfs een onschuldige opmerking al woede ontlokken. Aan de andere kant kan een heftige belediging totaal niet bedreigend aanvoelen en dus geen reactie uitlokken. Er wordt dan niets aangeraakt. In de meeste mensen is de persoonlijkheid zo afgesteld dat dit aanraken wordt voorkomen. Ze schieten altijd te hulp, passen zich moeiteloos aan of zijn zeer arrogant en dominant. Zolang dit mechanisme succesvol is, is er niets aan de hand, maar vermoeiend is het wel. Het is namelijk gewoon een overlevingsmechanisme.

Je herkent dit gedrag niet als een overlevingsmechanisme. Je denkt: zo ben ik. En als het niet meer werkt, als je er genoeg van hebt om zo pleasend of juist schreeuwerig te zijn, hoe kom je er dan vanaf? Hoe kom je van je onzekerheid en ‘niet goed genoeg zijn’ af? Dit is iets waar de eigen psyche geen antwoord op heeft omdat het geprogrammeerd is om precies het tegenovergestelde te doen van wat nodig is om ervan af te komen. Er wordt daarom in alle richtingen gezocht en van alles geprobeerd om meer vrede, kalmte en authenticiteit te ervaren. Maar het bestaansrecht van je superego en diens overtuigingen in twijfel trekken hoort daar nooit bij.

Sterker nog. In mijn praktijk merk ik vaak dat mensen enorm in de weerstand schieten en vervolgens ook afhaken. Het hele scala van overtuigingen over hoe de dingen zouden moeten zijn wordt bedreigd en het gewoon oordeelloos ervaren van hoe de dingen zijn kan de oplossing niet zijn. Want dat betekent ook dat de weerstand wegvalt en weerstand is de verdediging tegen het voelen van niet zulke fijne gevoelens. Het zijn die gevoelens die de hele reden zijn dat er een ‘persoonlijkheid’ als overlevingsmechanisme moest worden opgebouwd.

 

Negatief geloof

Het zijn oude pijnlijke overtuigingen die zijn ontstaan tijdens afwijzing of beoordelingen in de kindertijd. Waardeloosheid, domheid, lelijkheid, slechtheid, egoïsme, falen, fout zijn, lastig zijn, zwakte, er niet toe doen, etc. Daarbij hoort ook dat bij deze gebeurtenis de liefde werd weggenomen. Dat was enorm bedreigend. De gevoelens die je toen had konden niet doorleefd worden en zijn opgeslagen in het lichaam. De bijbehorende overtuiging bleef bewaard en je systeem zette alles in het werk om dit gevaar van afwijzing en verstoting nooit meer te hoeven ervaren.

De ‘domme’ ging studeren, de ‘zwakke’ werd sterk, de ‘slechte’ wil goed doen, de ‘falende’ wordt perfectionist of durft niets meer, etc. Je wilt er zo graag toe doen. Je kunt wel nagaan dat zo iemand bij een moment van domheid, zwakte, slechtheid, falen, tot last zijn, lelijkheid, etc. de weerstand opvlamt. Heel even wordt je negatieve geloof aangeraakt en dan vecht je terug. Maar als dit vaak genoeg gebeurt en het lukt allemaal niet meer om de slimme, sterke, geweldige, leuke, knappe of aardige persoon te zijn, dan raakt het systeem vermoeid en kan zelfs ziek worden van spanning. Maar dan nog blijft het hele mechanisme intact. Het blijft vechten. Je wilt ‘er toe doen’.

De oplossing is inzien dat het tijdelijk ‘waar’ is. Je bent op die momenten dat het negatieve geloof door een gebeurtenis of afwijzing wordt aangeraakt inderdaad zwak, dom, lelijk, lastig, fout, of slecht. Het lijkt wel de enige reden dat je steeds met dat soort situaties in aanraking komt; het gevoel wíl alsnog gevoeld worden. Achter de weerstand die je altijd alleen maar hebt gevoeld zit die ‘pijn’. Die ‘pijn’ doet zich voor als sensaties in het lichaam en moet totaal doorvoeld worden. Je weet dat je er vrij van bent als je weer zo’n situatie tegenkomt en het niets meer raakt. Als er niets meer valt te raken.

 

Signaal

Als je dit weet kan weerstand een geweldig signaal zijn. Een signaal dat je iets niet wilt voelen, iets niet wilt zijn. Iets waarvan je diep van binnen geloofd dat je het juist wél bent. Het is een pijnlijk gevoel behorende bij een overtuiging dat je ‘niet goed genoeg bent’. Ervaar eventueel eerst de weerstand, maar besef zo snel mogelijk dat het ‘waar’ is. Misschien niet eens in de situatie, maar wel degelijk in jezelf! ‘Dit is blijkbaar wat ik geloof over mezelf. Ook al heb ik alles gedaan om het tegenovergestelde te zijn.’ En dat tegenovergestelde is NIET wie jij bent. Het was je verdedigingsmechanisme wat niet meer nodig meer is zodra de pijn doorvoeld is. Dan ben je niet langer gebonden om ‘niet zwak te zijn’ of ‘niet te mogen falen’.

Je rigide bijbehorende zelfbeeld (overlevingsmechanisme) en bijbehorende overtuigingen storten dan in. Jij hoeft niet langer ‘zus of zo’ te zijn of te doen en je houdt ook niet langer je omgeving gevangen in eenzelfde soort eisenpakket van ‘hoe te zijn en te gedragen’. En elke keer als je in de weerstand schiet ga je kijken wat er werkelijk aan de hand is… Je persoonlijkheid is niet meer dan een overlevingsmechanisme. De aanval op de ‘persoonlijkheid’ is een kans om je ontdoen van dit overlevingsmechanisme, van je persoonlijkheid. Zo wordt je van ‘iemand’ ‘niemand’. Dat brengt je vrijheid om van alles te zijn en te leven zonder angst ‘er niet toe te doen’.

Foto: Vic